Whitepaper – Groeiende vergrijzing: wat doen we eraan?

Yeroen Schouten, Content Beheerder
3 maart 2020
332x bekeken

Sinds 2013 is het percentage 55plus-werknemers verdubbeld van 8% naar 16%. Dit aantal zal de komende jaren alleen maar verder groeien. Deze cijfers liegen er niet om. Pas vanaf 2040 stabiliseert de vergrijzing zich in Nederland.

Wat zijn nu eigenlijk de concrete pijnpunten van de vergrijzing voor bedrijven? Dagelijks spreken wij bedrijven over hun verzuimproblematiek. We merken op dat dit nog weinig aan de vergrijzing wordt toegerekend. Met als gevolg dat men de problemen slechts deels of zelfs helemaal niet oplost.

Verzuim door stress

1,3 miljoen Nederlanders hebben burn-outklachten als gevolg van werkstress. Het totale verzuim door burn-outklachten loopt ieder jaar op en kost werkgevers inmiddels meer dan 2,8 miljard euro. Burn-outs komen veel voor bij de zogenoemde millenial, maar zeker ook bij de oudere werknemer.

Uit het Nationale Werkstressonderzoek 2019 blijkt dat de groep 55plus-werknemers met name stress ervaart door financiële onzekerheid en beperkte zingeving in het werk. Daarnaast valt op dat deze groep stress ervaart doordat ze niet (meer) op de juiste plek zitten in de organisatie.

“We zien dat een aantal mensen tussen de 40 en 50 jaar zijn uitgevallen. Dit komt door een combinatie van werkdruk, levensfase en levensvragen.” Quote van iemand werkzaam in de IT.

De 55-plusser zit in een nieuwe levensfase. Velen hebben te maken met extra zorgtaken, voor ouders of (klein)kinderen. Ook dit kan leiden tot stress. Daarnaast scheidt een behoorlijk aantal mensen na hun vijftigste levensjaar. Dit zorgt voor verandering en verdriet.

Aangepast werk

Het verzuimcijfer onder jongere werknemers verschilt niet veel van dat onder oudere werknemers. De oudere werknemer verzuimt over het algemeen minder vaak, maar wel langer. Verzuimcijfers kunnen wel sterk verschillen per sector. Bij (productie)bedrijven waar arbeidsintensief werk wordt verricht, is de kans op uitval door fysieke klachten op hogere leeftijd veel groter. De urgentie voor het fit houden en meedenken met de oudere werknemer is daarom hier nu al belangrijk. Ook is het een uitdaging om aangepast werk te vinden voor oudere werknemers die re-integreren. Niet iedereen kan namelijk op kantoor terecht.

“We kunnen ze niet allemaal een kantoorfunctie bieden. We willen de werknemers stimuleren een opleiding te doen. Maar het resultaat hiervan valt nog tegen.” Quote van iemand werkzaam in de industrie.

Doorstroom voor aantrekken talent

Een ouder personeelsbestand zorgt voor veel stabiliteit, maar kan ook te weinig doorstroom veroorzaken. Een goede doorstroom is belangrijk voor het lerend vermogen van een bedrijf en voor het aantrekken en behouden van talent.

“Je ziet jonge talenten weggaan en oudere werknemers blijven zitten.” Quote van iemand werkzaam in het onderwijs.

Doordat er weinig doorstroommogelijkheden in de organisatie zijn, krijgen jonge potentials soms niet de kans door te groeien en zich verder te ontwikkelen. Zeker overheidsinstanties kampen met deze uitdaging. Maar ook binnen de IT is doorstroom van groot belang. De technologische ontwikkelingen gaan steeds sneller en het bijblijven van werknemers is essentieel om te kunnen blijven innoveren en concurreren.

Verlies van kennis

Vergrijzing betekent echter ook het verlies van organisatiekennis. Zeker in technische omgevingen vormt dit direct een uitdaging. Hier zien wij een actievere sturing op het opleiden en aantrekken van jongere werknemers.

“Als er veel mensen het bedrijf verlaten, uitvallen of met pensioen gaan, dan hebben we te weinig jongeren met die specifieke technische kennis.” Quote van iemand werkzaam in de industrie.

Duurzaam inzetbare werknemers

Als maatschappij moeten we het concept ‘werkend ouder worden’ herdefiniëren. We moeten werknemers stimuleren hun leven lang te blijven leren en fit te blijven. Aan de andere kant moet de werknemer zelf ook het heft in handen nemen en zichzelf blijven ontwikkelen.

Als bedrijf is het belangrijk je voor te bereiden op een andere toekomst en een verandering in het personeelsbestand. Je kunt speciale trainingen geven, leeftijdsbewust personeelsbeleid voeren, cao’s aanpassen, flexibele werktijden instellen etc. Het meest belangrijke is dat je het onderwerp bespreekt met jouw medewerkers en in overleg tot een gepaste oplossing komt.

“De uitdaging is mensen inzetbaar houden. Ongeacht leeftijd. Dat ze tijd vrijmaken voor training en opleiding.” Quote van iemand werkzaam in de IT.

Status en voldoening door ervaring

Voor inspiratie kunnen we ook naar het buitenland kijken. Engeland en Scandinavië zijn een mooi voorbeeld van hoe ‘demotie’ werkt: in Engeland bouw je salaris op tot je 40ste en daarna gaat het naar beneden. Datzelfde geldt voor Scandinavië. In Nederland wordt status nog veelal bepaald door salaris. Terwijl je ook door middel van jouw ervaring status kunt afdwingen. Zoals in Japan, waar demotie al decennia een gangbare manier is om jonge talenten een plaats te gunnen.

“Er zijn echt wel mogelijkheden binnen ons bedrijf. Ik ervaar alleen dat er een taboe heerst op aanpassingen in het dienstverband. Mensen ervaren het vaak als een demotie met verlies van geld en status tot gevolg, in plaats van de winst van ruimte en flexibiliteit.” Quote van iemand werkzaam binnen de overheid.

Sommige bedrijven hebben misschien al speciale demotieregelingen in hun cao opgenomen, maar hebben die nog nooit echt toegepast. Voor de meeste bedrijven zijn de problemen immers nu nog niet urgent genoeg. Maar als we niet tijdig actie ondernemen, gaan de kosten stijgen, daalt de productiviteit van werknemers en is er nóg minder ruimte om jong talent aan te trekken.

De komende jaren staan we met z’n allen voor die uitdaging.

HCS helpt werkgevers met hun concrete uitdagingen op het gebied van vergrijzing. Middels data-analyse, scenario planning en concrerte duurzame inzetbaarheid programma’s. Wil jij onderzoeken waar jouw grootste uitdagingen liggen of hoe wij jouw organisatie verder kunnen helpen? Schroom niet en bel ons!

 

Yeroen Schouten, Content Beheerder

Meer van deze auteur